วิธีฝึกทักษะให้ดีในหมู่สังคมออทิสติก

How to practice good skills in the autistic society

ความบกพร่องทางด้านทักษะการใช้ชีวิตในสังคม เป็นปัญหาหลักที่สำคัญอีกอย่างหนึ่ง สำหรับเด็กที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคออทิซึมสเปคตรัม หรือ เด็กออทิสติก ถึงแม้ว่าเด็กกลุ่มนี้จะได้รับการส่งเสริมพัฒนาทักษะตั้งแต่เล็ก จนมีพัฒนาทางภาษาที่ดีขึ้นแล้ว แต่เมื่อใดก็ตามที่เด็กออทิสติกเข้าสู่ช่วงเข้าโรงเรียน พวกเขาก็มักจะต้องกลับเข้าสู่ขั้นตอนการรักษาอีกครั้งด้วยปัญหาความบกพร่องทางด้านทักษะสังคม เช่น เล่นกับเพื่อนไม่ได้,ไม่อาจสร้างปฏิสัมพันธ์กับคุณครูและเพื่อนได้,มีการสื่อสารทางสังคมอย่างไม่เหมาะสม เป็นต้น

โดยความบกพร่องทางด้านนี้ จะส่งผลต่อทั้งการใช้ชีวิตและการเรียนรู้ของเด็กกลุ่มนี้มาก ถ้าไม่ได้รับการแก้ไขก็จะนำไปสู่ปัญหาทางจิตใจรวมทั้งพัฒนาการด้านอื่นๆ ตามมา

เพราะฉะนั้น พ่อ – แม่ ผู้ปกครอง จึงจำเป็นต้องทุ่มเทและใส่ใจฝึกฝนทักษะด้านนี้เป็นพิเศษ ส่วนใหญ่แล้วมักเน้นในเรื่อง การสบตากับผู้อื่นเวลาพูดคุย,ส่งยิ้ม,เข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ,ฟังอย่างตั้งใจ,สนทนาอย่างต่อเนื่อง,มีความใส่ใจและเข้าใจในผู้อื่น รวมทั้งมีการตอบสนองทางอารมณ์อย่างเหมาะสม โดยสามารถฝึกฝนได้ด้วยวิธีจำลองเหตุการณ์ เพื่อให้เด็กปฏิบัติจนเกิดความคุ้นเคย หรือสอนโดยให้เขาจดจำประโยคสนทนาในสถานการณ์ต่างๆ เพื่อนำมาใช้โดยตรงกับชีวิตจริง

การสอนเรื่องราวทางสังคมให้แก่เด็กออทิสติก ผู้ปกครองจะต้องมีการกำหนดเรื่องราว หรือสถานการณ์ต่างๆ ในสังคม นำมาสอนเด็ก โดยเน้นในเรื่องลักษณะทางสังคมที่สำคัญ,ปฏิกิริยาโต้ตอบซึ่งวิเคราะห์ว่าจะเกิดขึ้นแตกต่างจากเด็กทั่วไป ถ้าเป็นเด็กออทิสติกเขาจะโต้ตอบอย่างไร รวมถึงแสดงเหตุผลที่เขามีปฏิกิริยาโต้ตอบเช่นนั้น เพื่อช่วยให้เด็กออทิสติกมีความรู้และความเข้าใจในถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคม,เข้าใจอารมณ์,เข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น รวมทั้งมีวิธีปฏิบัติตนอันเหมาะสมต่อสถานการณ์นั้นๆ จนกระทั่งสามารถปรับตัวเข้ากับสังคมได้ โดยค่อยๆ ลดพฤติกรรมเป็นปัญหาลง

โดยเรื่องราวทางสังคมที่นำมาสอนเขา ควรเป็นเหตุการณ์ซึ่งพบได้จริงทั่วไปในชีวิตประจำวัน ใช้สรรพนามบุรุษที่ 1 อีกทั้งถ้ามีภาพประกอบให้ดูก็ยิ่งจะทำให้เขาเข้าใจง่ายขึ้น เช่น

  • เด็กนักเรียนจะต้องตั้งใจทำการบ้านให้เสร็จเรียบร้อยก่อน แล้วค่อยไปเล่น
  • การส่งยิ้มให้เพื่อนเป็นจุดเริ่มต้นของมิตรภาพ
  • หนูต้องเดินอย่างเรียบร้อยในแถว ไม่แซงหน้าเพื่อน
  • ถ้าหนูส่งเสียงดังในห้องเรียน จะเป็นการรบกวนเพื่อนๆ คนอื่นๆ และคุณครูเองก็จะไม่พอใจที่หนูทำแบบนั้น

นอกจากนี้ ในปัจจุบันยังมีโปรแกรมฝึกสอนทักษะสังคม โดยมีการพัฒนาขึ้นมาอีกหลายโปรแกรมที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ เช่น The UCLA Program for the Education and Enrichment of Relationship นำมาใช้สำหรับพัฒนากลุ่มออทิสติกช่วงวัยรุ่น เป็นต้น